Polityka fiskalna (budżetowa) to ogół działań rządu polegających na manipulowaniu poziomem podatków oraz wydatków publicznych w celu wpływania na gospodarkę. Jej głównym celem jest stabilizacja cyklu koniunkturalnego, pobudzanie wzrostu gospodarczego, ograniczenie bezrobocia i kontrola inflacji. Jest to jedno z dwóch głównych narzędzi makroekonomicznych obok polityki pieniężnej.

Kluczowe instrumenty polityki fiskalnej:

Transfery: Świadczenia społeczne, renty, zasiłki.

Podatki (dochody): Zmiana stawek podatkowych (np. PIT, CIT, VAT) wpływa na dochody rozporządzalne obywateli i firm.

Wydatki rządowe: Bezpośrednie zakupy dóbr i usług, inwestycje infrastrukturalne.

Rodzaje polityki fiskalnej:

• Ekspansywna (stymulująca): Stosowana w czasie recesji. Polega na obniżaniu podatków i zwiększaniu wydatków rządowych, co ma pobudzić popyt i gospodarkę.

• Restrykcyjna (hamująca): Stosowana przy „przegrzaniu” gospodarki i wysokiej inflacji. Polega na podnoszeniu podatków i cięciu wydatków, aby ograniczyć popyt.

Kluczowe elementy polityki fiskalnej w Polsce:

• Rząd (Ministerstwo Finansów): Przygotowuje ustawę budżetową, określa poziom podatków i wydatków państwowych, a także zarządza długiem publicznym.
• Parlament (Sejm i Senat): Uchwala ustawy podatkowe i coroczny budżet państwa.
• Rada Fiskalna: Nowy organ (powołany w 2025/2026 r.), który ma analizować politykę budżetową rządu i zapewniać jej stabilność.
• Cele: Polityka ta służy kształtowaniu dochodów i wydatków państwa w celu wpływania na wzrost gospodarczy, zatrudnienie oraz stabilność cen.